Phân Chia Tài Sản Khi Ly Hôn: Vợ/Chồng Ở Nhà Nội Trợ Có Được Chia Tài Sản Không?

Phân chia tài sản khi ly hôn luôn là một trong những vấn đề phức tạp và dễ phát sinh tranh chấp nhất. Trong nhiều gia đình Việt Nam hiện nay, mô hình một người đi làm kiếm tiền, một người ở nhà chăm sóc gia đình (nội trợ) vẫn rất phổ biến. Khi hôn nhân đổ vỡ, một câu hỏi lớn thường được đặt ra: "Người ở nhà nội trợ, không trực tiếp tạo ra thu nhập bằng tiền mặt thì có được chia tài sản hay không, và nếu có thì chia như thế nào?"
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người nội trợ trong vụ án ly hôn.
---

1. Quan niệm "Không làm ra tiền thì không được chia tài sản" là hoàn toàn sai lầm

Trong thực tế, nhiều người đi làm trụ cột tài chính thường có suy nghĩ rằng: toàn bộ nhà cửa, xe cộ, sổ tiết kiệm là do tiền mồ hôi nước mắt của họ làm ra, do đó khi ly hôn, người vợ/chồng ở nhà nội trợ sẽ không được hưởng, hoặc chỉ được hưởng một phần rất nhỏ.
Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, đây là một quan niệm hoàn toàn sai lầm.
Pháp luật Việt Nam luôn đề cao sự bình đẳng và ghi nhận mọi hình thức đóng góp vào khối tài sản chung của vợ chồng. Việc một người lùi về hậu phương, chăm sóc con cái, vun vén nhà cửa chính là điều kiện tiên quyết để người còn lại có thời gian và tâm trí phát triển sự nghiệp, tạo ra thu nhập.

2. Pháp luật quy định: Công việc nội trợ được coi là lao động có thu nhập

Điểm sáng lớn nhất bảo vệ người nội trợ nằm ở Khoản 1 Điều 29 và đặc biệt là Điểm b Khoản 2 Điều 59 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014.
Cụ thể, pháp luật quy định rõ: > "Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập."
Điều này có nghĩa là, công sức dọn dẹp nhà cửa, nấu ăn, chăm sóc cha mẹ già, nuôi dạy con cái của người ở nhà nội trợ được pháp luật định giá và công nhận ngang bằng với sức lao động của người đi làm bên ngoài xã hội để nhận lương. Tài sản được hình thành trong thời kỳ hôn nhân (dù do nguồn tiền của ai) về nguyên tắc đều là tài sản chung của vợ chồng (trừ tài sản được thừa kế riêng, tặng cho riêng...).

3. Nguyên tắc phân chia tài sản chung: Người nội trợ được chia như thế nào?

Theo Điều 59 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, nguyên tắc chung khi chia tài sản ly hôn là chia đôi (50/50). Tuy nhiên, Tòa án sẽ không chia một cách máy móc mà sẽ xem xét, điều chỉnh tỷ lệ này dựa trên 4 yếu tố thực tế sau đây:
* Thứ nhất, hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng: Tòa án sẽ xem xét tình trạng sức khỏe, khả năng lao động và điều kiện sống sau ly hôn. Người có hoàn cảnh khó khăn hơn (thường là người nội trợ vì họ có thể gặp khó khăn khi tái hòa nhập thị trường lao động) có thể được xem xét bảo vệ quyền lợi. * Thứ hai, công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung: Như đã phân tích, Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP hướng dẫn rất rõ: Công việc nội trợ của người vợ/chồng ở nhà chăm sóc gia đình được tính là đóng góp tương đương với người đi làm tạo ra thu nhập. * Thứ ba, bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp: Mục đích là để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập. (Ví dụ: Nếu tài sản chung là một phòng khám nha khoa do người chồng làm bác sĩ điều hành, Tòa có thể giao phòng khám cho chồng và người chồng phải thanh toán phần giá trị chênh lệch cho người vợ). * Thứ tư, lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng: Nếu một bên có lỗi dẫn đến ly hôn (như bạo lực gia đình, ngoại tình, phá tán tài sản...), Tòa án cũng sẽ xem xét yếu tố này để quyết định tỷ lệ phân chia tài sản, thường bên có lỗi sẽ nhận tỷ lệ ít hơn.

4. Lời khuyên cho người ở nhà nội trợ khi đối mặt với ly hôn

Việc chứng minh nguồn gốc tài sản và công sức đóng góp đôi khi gặp nhiều khó khăn trên thực tế. Để bảo vệ tốt nhất quyền lợi của mình, bạn nên lưu ý:
1. Chủ động nắm bắt thông tin tài sản: Dù ở nhà nội trợ, bạn cũng cần nắm rõ gia đình đang có những tài sản chung nào (sổ đỏ, sổ tiết kiệm, cổ phần, xe cộ...). Việc này giúp tránh tình trạng người kia tẩu tán tài sản trước khi ly hôn. 2. Ưu tiên thỏa thuận: Pháp luật luôn tôn trọng sự tự thỏa thuận của vợ chồng. Nếu có thể, hai bên nên ngồi lại và thống nhất phương án chia tài sản để tiết kiệm thời gian, án phí và giữ hòa khí. 3. Thu thập chứng cứ về lỗi của đối phương (nếu có): Nếu nguyên nhân ly hôn xuất phát từ lỗi nghiêm trọng của đối phương (bạo hành, ngoại tình...), hãy lưu giữ bằng chứng hợp pháp. Điều này sẽ có lợi cho bạn khi Tòa án xem xét tỷ lệ chia tài sản.

KẾT LUẬN

Pháp luật Hôn nhân và Gia đình Việt Nam rất nhân văn và công bằng khi ghi nhận: Người ở nhà nội trợ hoàn toàn có quyền được chia tài sản chung khi ly hôn. Công sức vun vén gia đình không hề thua kém công sức ra ngoài kiếm tiền. Do đó, nếu bạn đang là người nội trợ, đừng để sự tự ti hay những lời dọa nạt về kinh tế làm ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của mình.
--- Lưu ý: Bài viết trên chỉ mang tính chất tham khảo, cung cấp kiến thức pháp lý phổ thông và không thay thế cho việc tư vấn pháp lý chuyên sâu. Mỗi vụ việc ly hôn đều có những tình tiết đặc thù khác nhau (như nợ chung, tài sản riêng xen lẫn tài sản chung...). Để được tư vấn giải pháp tối ưu nhất cho trường hợp cụ thể của bạn, vui lòng liên hệ trực tiếp với đội ngũ Luật sư của chúng tôi qua Hotline hoặc Inbox Fanpage.